<

Grachtengordel

Keizersgracht Reguliersgracht

Amsterdam is wereldberoemd om haar prachtige 17e eeuwse grachten. De lange waterwegen met duizenden historische gebouwen en groene bomenrijen zijn uniek in de wereld. Wist je dat Amsterdam meer grachten telt dan Venetië en meer bruggen dan Parijs?

Begin 17e eeuw groeide Amsterdam uit haar voegen. De stad beleefde haar Gouden Eeuw in economisch, politiek én cultureel opzicht. Een flinke uitbreiding was hard nodig om alle nieuwe en toekomstige inwoners te kunnen huisvesten. Het stadsbestuur maakte daarom een uitbreidingsplan dat Amsterdam vijf keer zo groot zou maken. De uitvoering van deze grachtengordel uitbreiding begon in 1613.

Herengracht

Grachtenarchitectuur

De grachtengordel van Amsterdam is onder andere uniek door het ongewone stratenpatroon. De meeste grachtensteden hebben een rechthoekige vorm. Echter in Amsterdam bestaan de drie hoofdgrachten elk uit vijf geknikte rechte stukken. Samen vormen deze een halve cirkel rondom de oude middeleeuwse stadskern. De radialen komen samen in één punt: de Dam, het centrale stadsplein.

Prinsengracht Brouwersgracht

Groen op de grachten

Ook de bomen langs de grachten waren voor die tijd bijzonder. Amsterdam was de eerste stad in Europa die op grote schaal bomen plantte. Al voor 1600 werd bij iedere nieuw gegraven gracht dubbelzijdig linden en later iepen geplant. Bomen werden niet alleen uit esthetische overwegingen geplant, maar ook om kades te verstevigen en later vanwege de luchtzuiverende werking.

Herengracht Brouwersgracht

Ook achter de huizen is het groen aan de gracht. Niet alleen de panden aan de grachtengordel zijn wereldberoemd, ook de achtertuinen. Deze tuinen vormen misschien wel de grootste en best bewaarde verrassing: oases van rust waardoor je vergeet dat je midden in een wereldstad bent. Het zijn diepe tuinen, omdat de gebieden tussen de grachten maar voor de helft mocht worden bebouwd. Door de aanleg van deze prachtige tuinen en de planmatige aanplant van bomen langs de grachten werd Amsterdam al eeuwen geleden een erg groene wereldstad.

Prinsengracht Brouwersgracht

Gevels

Opvallend zijn ook de hijsbalken, die in Amsterdam elk puntgevelhuis heeft. De trappen zijn zo smal dat vrijwel alle meubelen via de ramen naar binnen getakeld moeten worden. De gevels van de huizen staan daarom ook licht naar voren hellend, zodat de getakelde goederen niet tegen de muren aan botsen.

Verder hebben veel gebouwen gevelstenen. Op deze 'stenen naamborden' werd symbolisch aangegeven wie in het huis woonde. Tot de huisnummering werd ingevoerd herkende men huizen aan de gevelstenen. Vooral in de wijk de Jordaan zijn veel bijzondere gevelstenen te bewonderen. Verder vindt u een uitgebreide verzameling gevelstenen bij en in het Amsterdam Museum.

Prinsengracht Looiersgracht

Functie

De oudste nog bestaande grachten, zoals de Oudezijds Voorburgwal en de Oudezijds Achterburgwal, werden aangelegd in de 14e eeuw rond de middeleeuwse stadskern. Het waterwegen netwerk werd toentertijd voornamelijk aangelegd om droge grond te krijgen. De grond die vrijkwam bij het graven van de grachten werd gebruikt om land op te hogen of om de verdedigingswallen aan te leggen. Daarnaast dienden de kanalen vroeger ook als bluswater, vuilstort en riool. Bovendien waren de grachten de belangrijkste verkeerswegen, voor vervoer van goederen en personen. De grachten hebben nog steeds een belangrijke functie in het scheepvaartverkeer, vooral voor toeristische doeleinden, zoals de Amsterdamse rondvaartboten.

De 17e eeuwse grachtengordel is een zeer geslaagd voorbeeld van planmatige stadsuitbreiding. Deze simpele structuur van de grachtengordel is achteraf gezien een stedenbouwkundig, waterbouwkundig en architectonisch geniaal meesterwerk. Deze planmatige stadsuitbreiding heeft tot ver in de 19e eeuw over de hele wereld als voorbeeld gediend.

Keizersgracht Leliegracht

Cultureel Werelderfgoed

Sinds 1 augustus 2010 zijn de hoofdgrachten opgenomen in de UNESCO-Werelderfgoedlijst. De grachtengordel kreeg de erkenning onder meer vanwege het unieke stratenpatroon, de gevarieerde historische architectuur van de gebouwen en de lange rijen bomen langs de eeuwenoude grachten.

Amsterdam grachten

Het Amsterdamse Werelderfgoed omvat globaal het gebied tussen Brouwersgracht en de rivier de Amstel, met daarbinnen de grachten die in een halve cirkel rond de stadskern liggen: Singel, Herengracht, Keizersgracht en Prinsengracht. In totaal gaat het om een gebied van maar liefst 160 hectare dat 7.737 beschermde monumenten telt. De totale lengte van de hoofdgrachten binnen het Werelderfgoed bedraagt ruim 12,5 kilometer en bevat 80 bruggen.

Amsterdam grachten

Groei van Amsterdam

De grachtengordel wordt door de Leidsegracht onderverdeeld in twee delen. De westelijke grachtengordel die doorloopt tot de Brouwersgracht. En de Zuidelijke grachtengordel die loopt to de rivier de Amstel.

Westelijke grachtengordel

De Amsterdamse grachtengordel is in een aantal fasen aangelegd. Het Westelijke deel van de grachtengordel werd als eerst gebouwd tussen 1613 en 1625. Het gebied heeft erg sfeervolle straten. De Gouden Eeuw mengt zich met de Middeleeuwen. De Westelijke grachtengordel is zeer representatief voor Amsterdam en om die reden ook populair onder zowel bewoners als toeristen.

Anne Frank

Zuidelijke grachtengordel

De aanleg van de zuidelijke grachtengordel duurde aanzienlijk langer dan het eerste deel. Het was oorspronkelijk ook het plan om de grachtengordel door te trekken aan de oostkant van de Amstel. De Nieuwe Herengracht is hiervan de enige voltooide gracht. De Zuidelijke grachtengordel grenst aan de zuidkant met het Spiegelkwartier.

De zuidelijke grachtengordel biedt aan de oostzijde prachtig zicht op de Amstel. Vanaf de kade heb je onder andere een fraai uitzicht op de Hermitage. Hier is ook de Magere Brug te zien. Deze schilderachtige houten ophaalbrug werd omstreeks 1670 gebouwd over de rivier de Amstel.

Koningsdag

Festiviteiten op het water

Elk jaar vinden er in en rond de Amsterdamse grachten meerdere populaire openlucht evenementen plaats. Tijdens Koningsdag veranderen de grachten in één groot oranje festivalterrein. Terwijl de grachten tijdens de bekende Canal Parade van Gay Pride weer geheel roze kleuren. Feest voor iedereen, of je nu op een boot zit of niet. In augustus vindt jaarlijks het Grachtenfestival plaats. Een prachtig zomers muziekfestival. Er zijn weinig dingen mooier dan genieten van klassieke concerten die worden gespeeld vanaf de pittoreske Amsterdamse grachten.

Amsterdam grachten

Schaatsen op de grachten

Zodra het 's winters gaat vriezen en naar verwachting de vorstperiode langere tijd aanhoudt, wordt de Keizersgracht voor de scheepvaart afgesloten en het doorspoelen van het grachtenwater gestaakt. Als de temperatuur meerdere dagen minstens vier graden onder nul is geweest is het ijs pas dik genoeg. Dan binden de inwoners massaal hun schaatsen onder en veranderen de Amsterdamse grachten in een grote kleurrijke ijsbaan.

Attracties

Met meer dan drie miljoen passagiers per jaar is de rondvaart door de grachten de belangrijkste attractie van Amsterdam. Comfortabele rondvaartboten varen langs beroemde koopmanshuizen, eeuwenoude stadstorens en honderden bruggen en sluizen. Ook ’s avonds zijn er diverse rondvaarten door de sfeervol verlichte grachten mogelijk. Naast de rondvaart bestaat er ook diverse hop on – hof off waterbusdiensten over de grachten. Deze bieden vele haltes bij de diverse populaire bezienswaardigheden, musea en attracties.

Als toerist kan je nog steeds vele grachtenpanden bezichtigen. Het Grachtenhuis Museum is de perfecte manier om erachter te komen hoe men vroeger in de grachtengordel leefde. Ontdek tijdens multimediale exposities meer over de Amsterdamse grachten door de eeuwen heen. Voor degenen die willen weten hoe men hedendaags op de grachten leeft, is een bezoek aan de Open Tuinen Dagen en de Open Monumentendag een aanrader.

Canal Bus
Bloemenmarkt
Grachtenhuis Museum

Gratis openlucht bezienswaardigheden

Prinsengracht

Hieronder staan drie verschillende routes voor het bekijken van de mooiste en tevens gratis bezienswaardigheden aan de Amsterdamse grachten.

Keizersgracht

Oude centrum route | 1275 - 1600

  1. Oudezijds Kolk 11, 1617
    Één van de oudste sluizen van Amsterdam. Tevens staat hier één van de oudste pakhuizen van Amsterdam.
  2. Zeedijk 1; 1550
    Één van de twee laatste originele houten huizen in Amsterdam.
  3. Oudekerksplein 23; 1306
    De Oude Kerk is het oudste gebouw van Amsterdam.
  4. Oudezijds voorburgwal 249; 1610
    Huis aan de Drie Grachten heeft drie prachtige trapgevels (één aan iedere gracht). Tevens gelegen aan oudste gracht: Oudezijds Voorburgwal, uit jaar 1385.
  5. Oude Hoogstraat 22;
    Smalste huis (2,02 meter breed en 6 meter diep) van Europa.
  6. Kloveniersburgwal 26;
    Klein Trippenhuis is een van de smallste huizen (2,4 meter) van Amsterdam.
  7. Kloveniersburgwal 29; 1666
    "Trippenhuis" is het breedste huis (22 meter) van Amsterdam.
  8. Begijnhof 34; 1425
    Houten Huys is het oudste huis van Amsterdam.
Singel Prinsengracht

Westelijke grachtengordel route | 1600 - 1660

  1. Singel 2; 1611
    Oudste trapgevel van Amsterdam.
  2. Korte Prinsengracht 5, 7 & 9; 1620, 1750 & 1653
    130 jaar gevels naast elkaar. Een trapgevel uit 1620, een klokgevel uit 1750 en een halsgevel uit 1653.
  3. Prinsengracht 2; 1641
    Heeft aan tweezijden trapgevels.
  4. Karthuizersstraat 89-171; 1650
    Op de plek waar ooit het Kartuizerklooster stond, werd in 1650 een hofje voor weduwen aangelegd: het Huiszitten-Weduwenhof. Ook bekent als Karthuizer Weduwenhof.
  5. Prinsengracht 154;
    Duidelijk voorbeeld van dat sommige huizen achter de voorgevel een behoorlijk schuine hoek hebben ten opzichte van de gracht.
  6. Keizergracht 123; 1622
    Huis met de Hoofden is roodbakstenen huis met witte natuurstenen elementen en de hoofden van zes goden.
  7. Singel 104 & 106; 1740
    Hoogste klokgevel-tweeling in Lodewijk XIV-stijl.
  8. Kattengat 2 & 4; 1614
    Goude en Silveren Spiegel is een trapgevel-tweeling in Hollandse renaissance stijl.
  9. Singel 7;
    Smalste gevel (1 meter) van Amsterdam.

Zuidelijke grachtengordel route | 1660 - 1700

  1. Herengracht 386;
    Museum Grachtenhuis
  2. Singel 610; 1883
    Bloemenmarkt is de bekendste traditionele markt van Amsterdam.
  3. Gouden Bocht; 1664
    Aan de Herengracht, tussen de Leidsestraat en de Vijzelstraat, bevinden zich de mooiste grachtenpanden van Amsterdam.
  4. Keizersgracht 606-608; 1731
    Zwaan is het hoogste halsgevel-tweeling van Amsterdam.
  5. Reguliersgracht-Herengracht;
    Op de hoek Reguliersgracht-Herengracht, kun je 15 bruggen tegelijk zien.
  6. Reguliersgracht 39;
    Duidelijk voorbeeld van een vooroverhellend gebouw.
  7. Magere Brug; 1934
    Magere Brug is een van de meest schilderachtige bruggen in Amsterdam. 's Nachts is de brug romantisch verlicht.