Zeven uitgestippelde routes door de stad, allemaal gratis en te lopen of te fietsen: drie die de bouw van de grachtengordel volgen en vier die het leven van één Amsterdammer natrekken.
Welke route past bij jou
De keuze hangt vooral af van hoeveel tijd je hebt en waar je belangstelling ligt.
Weinig tijd: de grachtenroutes zijn kort en compact, twee tot drie kilometer elk, en liggen volledig in het centrum.
Een hele dag: de themaroutes voeren door meerdere stadsdelen en laten je delen van Amsterdam zien waar toeristen zelden komen.
Liefhebber van architectuur: begin bij de grachtenroutes, die per eeuw zijn ingedeeld en je leren gevels te lezen.
Liefhebber van verhalen: kies een themaroute. Je staat dan op de plek waar iets werkelijk gebeurde, wat het aanzienlijk indringender maakt dan een tekst op een bordje.
Met kinderen: houd het kort en kies één grachtenroute, of doe een themaroute op de fiets zodat de afstanden geen probleem zijn.
Drie routes langs de grachten
De grachtengordel is niet in één keer gebouwd maar in fasen, en die volgorde zie je terug in de architectuur. Deze drie routes volgen die chronologie.
Oude centrum route (1275 tot 1600): het middeleeuwse hart van de stad, met smalle keisteegjes, houten huizen uit de zestiende eeuw, het smalste huis van Europa en de gotische Oude Kerk uit 1306. Tien stops over ongeveer 3 km.
Westelijke grachtengordel route (1600 tot 1660): het eerste deel van de grachtengordel, langs de Herengracht, de Keizersgracht en de Prinsengracht. Een openluchtcursus gevelbouw, met de oudste trapgevel en de smalste gevel van de stad. Tien stops over ongeveer 3 km.
Zuidelijke grachtengordel route (1660 tot 1700): het rijkste deel, met de Gouden Bocht, het punt waar je vijftien bruggen tegelijk ziet en uitzicht over de Amstel richting de Magere Brug. Zeven stops over ongeveer 2 km.
Achter elkaar te doen: de drie sluiten geografisch op elkaar aan. Samen kom je op ongeveer 8 kilometer, een volle dag lopen of een ontspannen ochtend fietsen.
Alles van buiten: je hoeft nergens naar binnen. De gevels, bruggen en het water zijn zelf de bezienswaardigheid, en dat kost niets.
Vier routes langs één leven
Deze routes volgen geen buurt maar een persoon, van het adres waar iemand opgroeide tot de plek waar het verhaal eindigt.
Anne Frank route: begint bij haar ouderlijk huis aan het Merwedeplein in de Rivierenbuurt, gaat langs haar twee scholen en het huis van Miep Gies, en eindigt bij het achterhuis aan de Prinsengracht en het standbeeld op de Westermarkt. Zes stops over ongeveer 6 km.
André Hazes route: langs het geboortehuis, het standbeeld en de kroegen van de bekendste volkszanger van Nederland, dwars door De Pijp, Amsterdam-West en de Jordaan. Zeven stops over ongeveer 6,5 km.
Johan Cruijff route: langs de plekken uit het leven van de beroemdste voetballer die de stad heeft voortgebracht, van zijn geboortebuurt tot het stadion dat zijn naam draagt.
Vrijwel alles is gratis: de routes zelf kosten niets. Alleen bij Anne Frank en Rembrandt liggen musea op de route waarvoor je entree betaalt, en ook zonder die musea zijn de wandelingen compleet.
Doe ze op de fiets: deze routes kennen lange stukken zonder stops. Met een huurfiets doe je ze in ongeveer een derde van de tijd.
Praktisch onderweg
Een paar dingen maken het verschil tussen een fijne en een vermoeiende routedag.
Alles op je telefoon: bij elke route staat per stop wat je ziet, met een kaart die je onderweg kunt volgen. Zet je telefoon in een houder als je fietst, want vasthouden is verboden en kost 170 euro.
Trek stevige schoenen aan: de klinkers zijn hobbelig en de bruggen lopen voortdurend op en af.
Kijk uit voor fietsers: het rode asfalt is een rijbaan. Sta er nooit op stil om te fotograferen en kijk bij het oversteken twee kanten op.
Reserveer vooraf: komt er een museum op je route voor, boek dan een tijdslot en plan de wandeling eromheen. Bij het Anne Frank Huis is reserveren zelfs de enige manier om binnen te komen.
Kies je moment: 's ochtends vroeg zijn de grachten rustig en valt het licht het mooist op het water. Tussen elf en vier is het in het centrum het drukst.
Neem regenkleding mee: het weer slaat snel om en met wind heb je weinig aan een paraplu. Check vooraf de weersverwachting.
Meer op eigen gelegenheid
Naast deze routes zijn er nog andere manieren om de stad zelfstandig te ontdekken.
Gratis audiotours: drie tochten die je met je eigen telefoon loopt, over de Dam, het Rokin en de Nes. Zie onze pagina met gratis bezienswaardigheden.
Te voet door de stad: op onze pagina over wandelen vind je de mooiste wandelbuurten, van de Jordaan tot de Plantagebuurt.
Op twee wielen: alles over verhuur, verkeersregels en routes buiten de stad staat op onze pagina over fietsen.
De stad uit: in de omgeving liggen de duinen, de polders en het strand, allemaal binnen een uur reizen.
